محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

322

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

آرزوها مىكردند كه دوباره به آنجا بازگردند و يا دست كم همان آداب و آيين‌ها و بت‌ها را در بيابان داشته باشند . « 1 » سينا كه از روزگاران كهن يكى از سرچشمه‌هاى فيروزه و مس شناخته شده بود و معدن‌هاى آن از مس ، سنگ‌هاى گرانبها و گونهء ويژه‌اى از فيروزه سرشار بود ، يك منبع اقتصادى سرشار و پردرآمد شمرده مىشد و از اين روى همواره شاهان مصر از كهن‌ترين روزگاران به اين سو ، در پاسدارى و نگهدارى آن مىكوشيدند و همواره يكى از بايستگىها و واجبات شاهان از آغاز پيدايى سلسله‌ها در حوالى سال 3200 پيش از ميلاد ، پشتيبانى و سرپرستى دسته‌ها و گروه‌هايى بود كه در جستجوى مس و فيروزه و . . . اين سوى و آن سوى صحرا را مىكاويدند . نشانه‌هايى تاريخى از روزگار پادشاهانى چون « جر » و « دن » ( وديمو ) از شاهان نخستين سلسله « 2 » به دست آمده است ، گوياى اين كه مصريان از روزگاران بسيار كهن شيفتهء پاسدارى از سينا بوده‌اند ، و اين شيفتگى را چنان كه مىدانيم همواره پاس داشته‌اند و هرگز از دست نداده‌اند . بارى معادن فيروزه به ويژه در وادى « مغاره » و « سرابة الخادم » فراوان بود ، همان جا كه پرستش گاهى براى خدا - بانوى « هاتور » ، خداى فيروزه نيز از روزگاران دولت ميانه - كه براى دست‌يابى به آن سرزمين كوشش‌هاى بسيارى كرده بودند - برپاى بود ، و هنوز سنگ و صخره‌هاى اين بخش از سينا ، هزاران نقش از مصريان را كه در آن جا كار مىكرده‌اند ، و در همان هنگام خدا - بانو « هاتور » را مىپرستيده‌اند ، « 3 » بر سينه‌هاى خود نگه داشته‌اند . و از همان روزگاران بسيار كهن ، اين خداى مصرى - كه ماه‌گونگى از ويژگىهاى آن است - با ماه خداى سامى - كه پيش از آمدن مصريان در كهف مقدس در معبد سرابة ( - سرابيط ) الخادم در سينا پرستش مىشده و سپس هاتور مصرى جاى آن را گرفته - پيوندهايى يافته بوده است . « 4 » گفتنى است كه پرستش هاتور ( - هوت هور - خانهء هور ) از روزگاران پيش از سلسله‌ها و نيز در روزگاران دو سلسلهء اول و دوم در ميان مصريان گسترش بسيارى داشته است و نمودار چهرهء زنانهء « هور » ( - هوروس ) شمرده مىشده است ، و در هنر دينى مصريان با چهره‌هاى

--> ( 1 ) . عباس عقاد ، مطلع النور ، قاهره ، 1968 م ، 107 . ( 2 ) . A . H . Gardiner , Egypt of the Pharaohs , OXford , 1964 , p . 414 - 415 ; ZAS , XXXV , p . 7 F . ( 3 ) . احمد عبد الحميد يوسف ، همان ، 125 - 175 . ( 4 ) . A . Gardiner , A . T . Peet and J . Cerny , The Inscription of Sina , II , London , 1955 . p . 41 .